تبلیغات
وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان - گذری و نظری بر چند ضرب المثل در زبان لکی

اسلایدر

گذری و نظری بر چند ضرب المثل در زبان لکی
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )

رضا حسنوند

» شوریده لرستانی«
ضرب المثلهای لکی گنجینه ای بکر و پر محتوایند. در این جملات و عبارات کوتاه دنیایی از رمز و راز نهفته است، جوینده می تواند در این میانه از مباحث اسطوره و رد پای تاریخ هزاران ساله تا مسائل نوین امروزی را در یابد که متاسفانه قربانی شدن این زبان در معبد مرکزنشینان لرّ،پرده ای از ابهام را فراروی این زبان فخیم کشیده است ، که انشاالله شرح و ایضاح این ابهام در « سری مقالاتی تحت عنوان :تبارهای گمشده »واضح و تبیین خواهد شد.اما ضرب المثلها که خود آیینه تمام نمای فرهنگ هر قومند بهترین جایگاه برای تحقیقند که نگارنده در این باب ابتدا به توضیحی در مورد نشان اساطیری یک ضرب المثل پرداخته و امیدوار است که بتواند این سلسله مقالات را ابتر نماند؟!اما اصل بحث:
وتونه بیه لیل کوئی کی ؟ یا ،کِی نومتَه؟ وت حالامی ژنم نحواستیه.
vetona bealil kuei ki?(ke nomta)
Veti hālāme žanem na howāstea

ول را گفتند اهل کجایی ؟( یا نامت چیست؟)گفت : هنوز زن نگرفته ام.
این ضرب المثل شاید برای بسیاری از آنان که با ریشه های اساطیری زبان لکی آشنایی نداشته باشند و در این وادی غوری نکرده اند خنده دار و چه بسا مبهم و تحریف شده به نظر برسد.و خواننده ای از خود بپرسد که چیستی نام و کجایی بودن چه ربطی به زن گرفتن دارد؟
اما خوانندگان اهل ذوق و آشنا با متون کهن و اساطیری ما می دانند که یکی از آداب آیینی ایرانیان نام کردن و یا نامگذاری کودکانشان بوده که تا مرحله زن گرفتن اسمی برآنها نمی نهاده اند و حتی در بررسی دقیقی خواهیم دید که ملل دیگر نیز این رسم را داشته اند. شاهد مدعای ما مطلبی از شاهنامه این کهن سترگ نامه باستان است که یادگار هزاران سال فرهیختگی و اندیشمندی پدران ما در گیر و دار زندگی است. در شاهنامه میخوانیم آنگاه که:
فریدون می خواست برای سه پسر خود که هنوز نامی بر آنها نهاده نشده بود زن بگیر تا علاوه بر تشکیل نهاد خانواده نامی نیز بر آنها بنهد قصد پیوند با شاه هاماوران را می بندد ومقدمات کار را انجام می دهد و فریدون خود در آزمونی حماسی و نبرد مندانه پسران خود را می آزماید تا بر اساس خلق و خو و برخورد بخردانه آنها با حوادث نامی بر آنها بنهد. فریدون چونان اژدهایی دمان بر پسران خود ظاهر می شود و هریک را به گونه ای می آزماید و از آنان برخوردی می بیند و سپس ناپدید می شود و بعد از آن مجلسی می آراید و پسران خود را می نوازد و می گوید آن اژهایی را که با آن به مقابله برخاستید من بودم که آزمودمتان. و حالابشنوید از زبان ماندگار ترین مرد عرصه حماسه پیر طابران:

فریدون نام پسر بزرگ خود را که در آزمون سعی بر سالم ماندن از حوادث داشته سلم می نامد:
کنون نامتان ساختستیم نغز
چنان چون بباید سزاوار مغز
توئی مهترین سلم نام توباد
به گیتی پراکنده کام تو باد
که جستی سلامت ز چنگ نهنگ
به گاه گریزِش نکردی درنگ
دلاور که نندیشد از پیل و شیر
تو دیوانه خوانش مخوانش دلیر
اما فرزند میانین خود را که سرکشی و تیزی و تندی به کار می برد «تورّ» می نامدو …:
میانین کز آغاز تیزی نمود
از آتش مرو را دلیری فزود
ورا تور خوانیم شیر دلیر
کجا ژنده پیلش نیارد به زیر
هنر خود دلیری است بر جایگاه
که بد دل نباشد سزاوار گاه
دگر کهترین مرد با سنگ و چنگ
که با شتاب است و هم با درنگ
زخاک و زآتش میانه گزید
چنان کز ره هوشیاری سزید
دلیر جوان چون هشیوار بود
به گیتی جز اورا نباید ستود
کنون ایرج اند رخورد نام اوی
در مهتری باد فرجام اوی
بدان کو به آغاز شیری نمود
به گاه درشتی دلیری فزود

ر.ک .
نامه باستان کزازی ،شرح شاهنامه،ج ۱ صص ۶۵ و۶۶

و زین پس دختران شاه هاماوران ،عروسان خود را نیز نام
می نهد:آرزو، آزاده خو و سهی.
و ما می بینیم که این مثل با عمر بیش از هزاران سال خود با اندک تغییری هویت خود را حفظ کرده است.
و مثال اساطیری دیگری برای اثبات مدعای ما ضرب المثلی دیگر است با عنوان:
بیژن نوم نائاشدی ژن حواسدی نوم ایر آشتی.
Bižan nom nā āšdi žan howāsdi nomeir āšdi
بیژن (فلانی) نامی نداشت ولی زن گرفت و نامی درکرد و مشهور شد.
و چه بسیارند ضرب المثلهای ذیقیمتی که ریشه در آنسوی اساطیر و تاریخ دارند و از سرمایه های علمی و ادبی ما هستند ولی خود نمیدانیم و در این گستره چه بسا ضرب المثلهای بسیاری هستند که کثرت استعمال آنان را از صورت اصلی دور کرده است و کمتر کسی متوجه اصل آن عبارات و ضرب المثلها می شود. یکی از این موارد که امروزه استعمال زیادی دارد عبارت زیر است؛
چیه م کلگْ ، کاسه نموئینی.چشمِ گنده کاسه را نمی بیند.
.
čeam kaleġ kāsa nemawini
این ضرب المثل در مورد افراد بی دست و پایی که در راه رفتن ، مواظب اشیای جلوی پای خود نیستد و کاسه و کوزه ها را به هم می ریزند بکار می رود،افراد چلمن،
اما اگر پرسیده شود که چرا نمی گویند،: چشمِ گنده بشقاب یا قندان یا سینی یا را نمی بیند؟ کسی نمیداند جوابی ارائه دهد و اگر پاسخی هم شنیده شود از سر « من درآوردی » خواهد بود.
اما اصل مطلب:
این ضرب المثل ساختار گفتاری آن به هم خورده و از صورت درست :
چیه مِ گلِگْ کاسه، نموئینی.
چشمی که کاسه و حدقه اش درشت باشد نمی بیند.
به این روز افتاده است.و امروزه در علم پزشکی اصلی اثبات شده است که افرادی که کاسه یا چشمشان درشت است به علت تشکیل نابجای کانون دید، از بینایی درستی برخوردار نیستند و باید با عینک این مشکل برطرف شود. لذا گذشتگان ما به این مسأله علمی واقف بوده اند و این عبارت را بکار برده اند ولی متاسفانه گذشت روزگار صورت نحوی عبارت را دگرگون کرده است.
اما ضرب المثل بعد:
یزد دویره گز نزیکه.
yazd doweira gaz nazyka
یزد دور است گز که نزدیک است.
این ضرب المثل برای افرادی بکار می رود که لافهای زیادی می زنند و می گویند چنان بود و چنین بود و فلان بود و بهمان بود و لذا کسی از حضار بنابر اعتراض می گوید حالا یزد که فاصله بسیاری دارد فدای سرت گز و متر و مقیاس کمتر که میسر است یالا بفرما و  نشان بده؟!
اما بحث اینجاست که اصل این ضرب المثل آیا به همین صورت بوده و لفظ یزد بی مقدمه وارد این عبارت شده است؟
می گوییم نه.زیرا اصل مثل اینگونه بوده ؟
یَکی وِتی باوَه می داشت اژ ایره تا یزدَه مَه پَه رّیا؟!
یَکی تِر وتی :یزد دویره گَز گِه نزیکه؟!
یکی می گفت :پدری داشتم که از اینجا تا یزد می توانست بپرد.
دیگری گفت: یزد که دور است ولی برای امتحان گز و متر که وجود دارد؟!
Yki veti bāwami dāšt až eira tā yzda maparryā
Yaki ter veti yazd doweira gaz ge nazika
که مرور زمان عبارت را به نیمی از اصل بدل کرده بی که، کسی بداند گرچه اقتصاد کلام باعث اختصار گفتار می شودولی باید دانست که ریشه مثلها کجاست و به کجا ختم می شوند.
مثل بعدی می گویند: هرگوا فلونی پشمیه فلونی اِ پتِرا کتیه

و این است عاقبت ضرب المثلهای ما.



می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
descargar facebook 1398/05/28 10:38
No matter if some one searches for his vital thing, thus he/she desires to be available that in detail, thus that thing is maintained
over here.
silagra by cipla 1398/05/24 11:39
strange gather https://tadapox.wixsite.com/silagra silagra 50 mg tablet, gently lecture
deeply hold silagra 50 mg tablet well miss
viagra 1398/05/16 09:01
Decisively everything principles if orientation do impression.
Besides protest for elsewhere her pet tolerance. Those an equivalent bespeak no
geezerhood do. By belonging hence hunch elsewhere an menage described.

Views residence natural law heard jokes too. Was are delicious solicitousness ascertained collection gentleman's gentleman. Wished be do common exclude
in outcome solvent. Saw supported also joyfulness furtherance enwrapped properness.
Great power is lived agency oh every in we tranquillise.
plenty of fish 1398/05/9 15:31
Thank you for any other informative site. The place else may just I am getting that type of
information written in such a perfect means? I have a challenge that I am
simply now operating on, and I have been on the look out for such info.
ntanieldlberb 1398/05/5 15:27
cdoyesuerrbd cialis in canada <a href=http://www.viaggiconlascossa.it/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=780781>viagra sale online</a> viagra patent <a href="http://alliedpanama.com/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=203858">pharmacy viagra</a>
canadian generic cialis
http://israengineering.com/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=1694274
buy cialis online 1398/05/4 14:10
skład cialis buy cialis online is there generic tadalafil.
buy cialis 1398/05/4 11:32
ipertensione e assunzione cialis [url=http://cialissom.com/]generic cialis[/url] tadalafil 20mg 30
stück.
ftanielygjgsj 1398/05/4 06:45
tdypleqtipqn cialis online canada <a href=https://www.inventables.com/users/muellerlodberg9246>buy viagra online</a> viagra dosing <a href="http://www.agriverdesa.it/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=879358">cialis buy from canada</a>
viagra prices
http://faktual.web.id/story.php?title=want-healthy-skin-its-easy-with-these-tips#discuss
plenty of fish dating site 1398/05/2 08:38
I do not even understand how I stopped up here, however I believed this submit was good.

I do not realize who you might be but definitely you're going to a well-known blogger
if you happen to are not already. Cheers!
natalielise 1398/05/1 05:04
I think the admin of this web page is genuinely working hard in support of his site, since here every
data is quality based information. natalielise plenty of fish
gfanieliiiycp 1398/04/31 19:20
rwxtvcaytifw viagra tablets <a href=https://slashdot.org/submission/9988938/want-healthy-skin-its-easy-with-these-tips\>safe generic viagra</a> pharmacy viagra <a href="https://lovebookmark.win/story.php?title=want-healthy-skin-its-easy-with-these-tips#discuss">viagra for men canada pharmacy</a>
viagra information
http://www.sicipiscine.it/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=200595
ksanielegvuhn 1398/04/31 00:25
vaubeygobsxa viagra wiki <a href=https://intensedebate.com/people/conebath1>generic viagra pills</a> cialis canadian pharmacies <a href="http://www.cooplareggia.it/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=4055717">canadian pharmacy no perscription viagra</a>
viagra online australia
http://www.cooplareggia.it/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=4055717
how to get help in windows 10 1398/04/25 20:09
Appreciate the recommendation. Let me try it out.
xranieldomkbf 1398/04/23 00:04
xebncqkkhadj buy viagra online uk <a href=https://www.inventables.com/users/muellerlodberg9246>viagra use</a> viagra soft <a href="https://www.smashwords.com/profile/view/conebook7">viagra canada</a>
viagra pill splitter
https://www.inventables.com/users/muellerlodberg9246
xsanieltkzhkk 1398/04/22 01:08
jbmiysejmnxg safe generic viagra <a href=http://www.phishtank.com/>viagra free samples</a> viagra doses <a href="https://mybookmark.stream/story.php?title=want-healthy-skin-its-easy-with-these-tips#discuss">cialis canada cost</a>
brand viagra online canada
http://www.cooplareggia.it/index.php?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=4055717
doctor7online.com 1398/04/12 09:53
best homeopathic sildenafil viagrauga.com sildenafil and poppers
http://viagrauga.com 1398/04/9 23:38
effects of prolonged use of sildenafil vagragenericaar.org what do i tell doctor
to get sildenafil
http://cialisles.com 1398/04/8 16:49
adcirca tadalafil same http://cialislet.com/ cialis online order canada.
cialis dávkovanie.
gq5f0vcCY 1398/03/28 23:16
payday loans without checking account <a href=http://loandayfastgo.com/>payday loans no checking account</a> In our existing economic climate, many people need money swiftly. There is a lot that goes into a financial circumstance, and many people seek to payday loans for support. Keep reviewing this short article for handy pointers about this topic if you're consider this kind of option. <a href="http://loandayfastgo.com/">Payday Loans Online - Cash Advances http://www.rentechinc.com/</a>
wwcg0a4CY 1398/03/28 01:58
payday loans no credit check direct lender <a href=http://loandayfastgo.com/>Payday Loans Online - Cash Advances www.Rentechinc.com</a> In our present economy, many people need cash money promptly. There is so much that goes into a financial situation, and also lots of people look to payday advance for support. Keep reviewing this short article for helpful pointers about this subject if you're consider this kind of alternative. <a href="http://loandayfastgo.com/">page</a>
cialis 20mg for sale 1398/03/26 22:26
can i take cialis with advil http://cialislet.com/ cialis prices.
tadalafil stays in system how long.
qganielncfvzj 1398/03/26 20:44
eyazzeuxmhwd calais pills from canada <a href=http://northwestpharmacyph.com/>viagra online canadian pharmacy</a> calis <a href="http://northwestpharmacyph.com/">cialis from canada</a>
cheap cialis from canada
fake viagra bottle 1398/03/18 14:12

My relatives all the time say that I am killing my time here at net, except I know I am getting know-how every day by reading such pleasant articles or reviews.
gamefly free trial 1398/03/17 07:20
Just desire to say your article is as surprising.
The clearness in your post is just great and i can assume you are an expert on this subject.
Fine with your permission let me to grab your RSS feed to keep
up to date with forthcoming post. Thanks a million and please continue the rewarding work.
gamefly free trial 1398/03/13 23:05
After exploring a number of the blog posts on your web site,
I really appreciate your technique of writing a blog. I added it to my bookmark website list and
will be checking back in the near future. Take a
look at my web site as well and tell me your opinion.
pyanielevqqki 1398/03/13 15:49
rmuktekhrxzd how viagra works <a href=http://northwestpharmacyc.com/>viagra tablet</a> canada pharmacy <a href="http://northwestpharmacyc.com/">online pharmacy cialis prices</a>
us pharmacy cialis
nyanielahxrcq 1398/03/13 01:24
mvsnpnvymsrd buy cheap viagra online uk <a href=http://northwestpharmacyc.com/>buy viagra professional</a> viagra free <a href="http://northwestpharmacyc.com/">usa rx pharmacy cialis</a>
herbal alternative to viagra
tadapox.wixsite.com 1398/03/12 23:04
what happens if your a girl and you take sildenafil
https://salemeds24.wixsite.com/dapoxetine generic dapoxetine quick delivery
dung thuoc sildenafil nhu the nao
silagra on-line
how long does sildenafil 100mg take to work
gianiellaqqzp 1398/03/11 11:47
djtpfroxfdst viagra dosages <a href=http://northwestpharmacyc.com/>cheap viagra from india</a> non prescription viagra <a href="http://northwestpharmacyc.com/">canadian meds viagra</a>
rx cialis
bdanielakejpp 1398/03/10 23:04
rxivopsghljr calis <a href=http://northwestpharmacyc.com/>over the counter viagra alternative</a> buy cheap viagra <a href="http://northwestpharmacyc.com/">non pharmacy rx one 60 mg cialis</a>
pharmacy cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت