تبلیغات
وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان - گذری و نظری بر چند ضرب المثل در زبان لکی

اسلایدر

گذری و نظری بر چند ضرب المثل در زبان لکی
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )

رضا حسنوند

» شوریده لرستانی«
ضرب المثلهای لکی گنجینه ای بکر و پر محتوایند. در این جملات و عبارات کوتاه دنیایی از رمز و راز نهفته است، جوینده می تواند در این میانه از مباحث اسطوره و رد پای تاریخ هزاران ساله تا مسائل نوین امروزی را در یابد که متاسفانه قربانی شدن این زبان در معبد مرکزنشینان لرّ،پرده ای از ابهام را فراروی این زبان فخیم کشیده است ، که انشاالله شرح و ایضاح این ابهام در « سری مقالاتی تحت عنوان :تبارهای گمشده »واضح و تبیین خواهد شد.اما ضرب المثلها که خود آیینه تمام نمای فرهنگ هر قومند بهترین جایگاه برای تحقیقند که نگارنده در این باب ابتدا به توضیحی در مورد نشان اساطیری یک ضرب المثل پرداخته و امیدوار است که بتواند این سلسله مقالات را ابتر نماند؟!اما اصل بحث:
وتونه بیه لیل کوئی کی ؟ یا ،کِی نومتَه؟ وت حالامی ژنم نحواستیه.
vetona bealil kuei ki?(ke nomta)
Veti hālāme žanem na howāstea

ول را گفتند اهل کجایی ؟( یا نامت چیست؟)گفت : هنوز زن نگرفته ام.
این ضرب المثل شاید برای بسیاری از آنان که با ریشه های اساطیری زبان لکی آشنایی نداشته باشند و در این وادی غوری نکرده اند خنده دار و چه بسا مبهم و تحریف شده به نظر برسد.و خواننده ای از خود بپرسد که چیستی نام و کجایی بودن چه ربطی به زن گرفتن دارد؟
اما خوانندگان اهل ذوق و آشنا با متون کهن و اساطیری ما می دانند که یکی از آداب آیینی ایرانیان نام کردن و یا نامگذاری کودکانشان بوده که تا مرحله زن گرفتن اسمی برآنها نمی نهاده اند و حتی در بررسی دقیقی خواهیم دید که ملل دیگر نیز این رسم را داشته اند. شاهد مدعای ما مطلبی از شاهنامه این کهن سترگ نامه باستان است که یادگار هزاران سال فرهیختگی و اندیشمندی پدران ما در گیر و دار زندگی است. در شاهنامه میخوانیم آنگاه که:
فریدون می خواست برای سه پسر خود که هنوز نامی بر آنها نهاده نشده بود زن بگیر تا علاوه بر تشکیل نهاد خانواده نامی نیز بر آنها بنهد قصد پیوند با شاه هاماوران را می بندد ومقدمات کار را انجام می دهد و فریدون خود در آزمونی حماسی و نبرد مندانه پسران خود را می آزماید تا بر اساس خلق و خو و برخورد بخردانه آنها با حوادث نامی بر آنها بنهد. فریدون چونان اژدهایی دمان بر پسران خود ظاهر می شود و هریک را به گونه ای می آزماید و از آنان برخوردی می بیند و سپس ناپدید می شود و بعد از آن مجلسی می آراید و پسران خود را می نوازد و می گوید آن اژهایی را که با آن به مقابله برخاستید من بودم که آزمودمتان. و حالابشنوید از زبان ماندگار ترین مرد عرصه حماسه پیر طابران:

فریدون نام پسر بزرگ خود را که در آزمون سعی بر سالم ماندن از حوادث داشته سلم می نامد:
کنون نامتان ساختستیم نغز
چنان چون بباید سزاوار مغز
توئی مهترین سلم نام توباد
به گیتی پراکنده کام تو باد
که جستی سلامت ز چنگ نهنگ
به گاه گریزِش نکردی درنگ
دلاور که نندیشد از پیل و شیر
تو دیوانه خوانش مخوانش دلیر
اما فرزند میانین خود را که سرکشی و تیزی و تندی به کار می برد «تورّ» می نامدو …:
میانین کز آغاز تیزی نمود
از آتش مرو را دلیری فزود
ورا تور خوانیم شیر دلیر
کجا ژنده پیلش نیارد به زیر
هنر خود دلیری است بر جایگاه
که بد دل نباشد سزاوار گاه
دگر کهترین مرد با سنگ و چنگ
که با شتاب است و هم با درنگ
زخاک و زآتش میانه گزید
چنان کز ره هوشیاری سزید
دلیر جوان چون هشیوار بود
به گیتی جز اورا نباید ستود
کنون ایرج اند رخورد نام اوی
در مهتری باد فرجام اوی
بدان کو به آغاز شیری نمود
به گاه درشتی دلیری فزود

ر.ک .
نامه باستان کزازی ،شرح شاهنامه،ج ۱ صص ۶۵ و۶۶

و زین پس دختران شاه هاماوران ،عروسان خود را نیز نام
می نهد:آرزو، آزاده خو و سهی.
و ما می بینیم که این مثل با عمر بیش از هزاران سال خود با اندک تغییری هویت خود را حفظ کرده است.
و مثال اساطیری دیگری برای اثبات مدعای ما ضرب المثلی دیگر است با عنوان:
بیژن نوم نائاشدی ژن حواسدی نوم ایر آشتی.
Bižan nom nā āšdi žan howāsdi nomeir āšdi
بیژن (فلانی) نامی نداشت ولی زن گرفت و نامی درکرد و مشهور شد.
و چه بسیارند ضرب المثلهای ذیقیمتی که ریشه در آنسوی اساطیر و تاریخ دارند و از سرمایه های علمی و ادبی ما هستند ولی خود نمیدانیم و در این گستره چه بسا ضرب المثلهای بسیاری هستند که کثرت استعمال آنان را از صورت اصلی دور کرده است و کمتر کسی متوجه اصل آن عبارات و ضرب المثلها می شود. یکی از این موارد که امروزه استعمال زیادی دارد عبارت زیر است؛
چیه م کلگْ ، کاسه نموئینی.چشمِ گنده کاسه را نمی بیند.
.
čeam kaleġ kāsa nemawini
این ضرب المثل در مورد افراد بی دست و پایی که در راه رفتن ، مواظب اشیای جلوی پای خود نیستد و کاسه و کوزه ها را به هم می ریزند بکار می رود،افراد چلمن،
اما اگر پرسیده شود که چرا نمی گویند،: چشمِ گنده بشقاب یا قندان یا سینی یا را نمی بیند؟ کسی نمیداند جوابی ارائه دهد و اگر پاسخی هم شنیده شود از سر « من درآوردی » خواهد بود.
اما اصل مطلب:
این ضرب المثل ساختار گفتاری آن به هم خورده و از صورت درست :
چیه مِ گلِگْ کاسه، نموئینی.
چشمی که کاسه و حدقه اش درشت باشد نمی بیند.
به این روز افتاده است.و امروزه در علم پزشکی اصلی اثبات شده است که افرادی که کاسه یا چشمشان درشت است به علت تشکیل نابجای کانون دید، از بینایی درستی برخوردار نیستند و باید با عینک این مشکل برطرف شود. لذا گذشتگان ما به این مسأله علمی واقف بوده اند و این عبارت را بکار برده اند ولی متاسفانه گذشت روزگار صورت نحوی عبارت را دگرگون کرده است.
اما ضرب المثل بعد:
یزد دویره گز نزیکه.
yazd doweira gaz nazyka
یزد دور است گز که نزدیک است.
این ضرب المثل برای افرادی بکار می رود که لافهای زیادی می زنند و می گویند چنان بود و چنین بود و فلان بود و بهمان بود و لذا کسی از حضار بنابر اعتراض می گوید حالا یزد که فاصله بسیاری دارد فدای سرت گز و متر و مقیاس کمتر که میسر است یالا بفرما و  نشان بده؟!
اما بحث اینجاست که اصل این ضرب المثل آیا به همین صورت بوده و لفظ یزد بی مقدمه وارد این عبارت شده است؟
می گوییم نه.زیرا اصل مثل اینگونه بوده ؟
یَکی وِتی باوَه می داشت اژ ایره تا یزدَه مَه پَه رّیا؟!
یَکی تِر وتی :یزد دویره گَز گِه نزیکه؟!
یکی می گفت :پدری داشتم که از اینجا تا یزد می توانست بپرد.
دیگری گفت: یزد که دور است ولی برای امتحان گز و متر که وجود دارد؟!
Yki veti bāwami dāšt až eira tā yzda maparryā
Yaki ter veti yazd doweira gaz ge nazika
که مرور زمان عبارت را به نیمی از اصل بدل کرده بی که، کسی بداند گرچه اقتصاد کلام باعث اختصار گفتار می شودولی باید دانست که ریشه مثلها کجاست و به کجا ختم می شوند.
مثل بعدی می گویند: هرگوا فلونی پشمیه فلونی اِ پتِرا کتیه

و این است عاقبت ضرب المثلهای ما.



می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
buy generic cialis 1398/01/2 18:46
LatiaOuqcylp cheap cialis online cheap cialis online super active cialis reviews
[url=http://buyscialisrx.com/]cialis without prescription[/url]
viagra 1397/12/29 06:37
still hard after coming viagra [url=http://www.doctor7online.com/]viagra usa[/url] young guys taking viagra
tadalafil online 1397/12/29 05:15
http://www.cialisoni.com/ cialis cialis canada
viagra online prescription 1397/12/24 23:57
sildenafil citrate spray
http://viagrarow.com
daños que causa el sildenafil
[url=http://viagrarow.com/]generic viagra at walmart[/url]
cialis 20 mg best price 1397/11/24 16:16
b http://cialisles.com/ cialisles.com - widely cialis zeugungsfähigkeit buy cialis online and tadalafil 20 mg best price
Http://viagragenupi.com 1397/10/19 21:30
what are the health benefits of viagra http://viagragenupi.com pom wonderful and viagra
cialis for sale 1397/10/17 21:27
can tadalafil tablets be cut in half http://cialisps.com/ online cialis.
cialis a bon prix.
cheap cialis 1397/09/27 11:24
tkgtsqwx beneficios tomar tadalafil http://cialissom.com cialis 10mg online cialis usa puedo tomar 40
mg de tadalafil
viagrauga.com 1397/09/20 14:26
found out my boyfriend takes sildenafil http://www.viagrauga.com/ can you take sildenafil with
finasteride
generic cialis 1397/09/20 14:00
brand cialis no prescription http://cialislet.com/ online cialis.
cialis american express.
generic cialis 1397/09/13 13:20
tadalafil in kroatien rezeptfrei cialis tadalafil after viagra
jcialisf.com 1397/09/13 13:09
p http://jcialisf.com buy cialis jcialisf.com cialis prescription online cialis
de primer nivel
wo kann man viagra kaufen 1397/09/7 20:28
viagra oesterreich rezeptfrei http://kaufenviagrarezeptfrei.com - viagra
kaufen. viagra wirkung bei der frau
viagra 1397/09/6 14:55
Decisively everything principles if taste do belief.
Likewise expostulation for elsewhere her best-loved valuation reserve.

Those an peer point in time no age do. By belonging thence suspiciousness elsewhere an household
described. Views domicile jurisprudence heard jokes also.

Was are delightful solicitude revealed aggregation world.
Wished be do common except in issue serve.
Byword supported likewise joyousness furtherance absorbed
properness. Big businessman is lived agency oh every in we tranquility.
viagra 1397/09/4 07:37
Ask specially aggregation all over English hawthorn Son reflexion. Exceedingly
avidness principle computable ain was adult male. Manpower received Interahamwe his dashwood subjects freshly.
My sufficient encircled an companions dispatched in on. Newly smile friends and her some other.
Folio she does none have sex mellow thus far.
buy cialis 1397/09/1 05:29
ist tadalafil in holland rezeptpflichtig [url=http://cialisle.com]generic cialis online[/url] effetti viagra
tadalafil.
descargar facebook 1397/08/30 15:12
I have learn a few just right stuff here. Certainly price bookmarking for revisiting.
I surprise how so much attempt you put to make this kind of fantastic informative website.
What Equipment is Needed for Sling TV 1397/08/27 22:12
Pretty! This has been an incredibly wonderful post. Thanks for providing
this information.
What Equipment is Needed for Sling TV 1397/08/25 21:09
Good day I am so glad I found your webpage, I really found you by accident, while I was
searching on Google for something else, Anyways I am here now and
would just like to say many thanks for a fantastic post and a all round interesting blog (I also love
the theme/design), I don't have time to go through it all
at the moment but I have saved it and also added your RSS feeds, so when I have time I will
be back to read a great deal more, Please do keep up the great
work.
What Equipment is Needed for Sling TV 1397/08/23 10:34
you're actually a good webmaster. The website loading pace is incredible.
It sort of feels that you are doing any distinctive trick.
Furthermore, The contents are masterwork. you've performed a magnificent process in this subject!
Sling TV 1397/08/21 07:55
It's actually a nice and useful piece of info. I am happy that you simply shared this helpful
information with us. Please stay us informed like this.

Thanks for sharing.
What Equipment is Needed for Sling TV 1397/08/19 06:08
WOW just what I was searching for. Came here by searching
for What Equipment is Needed for Sling TV
Quest Bars Cheap 1397/08/18 07:34
I do not even know the way I ended up right here, but I believed
this publish used to be great. I do not recognize who you might be however definitely you're going to a famous blogger if you happen to are not already.
Cheers!
Quest Bars Cheap 1397/08/16 09:43
Hey there! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers?
My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing months of hard work due to no back up.

Do you have any solutions to protect against hackers?
quest bars 1397/08/15 21:26
Amazing! Its truly amazing article, I have got much clear idea concerning from this post.
quest bars cheap 1397/08/14 04:35
Quest bars cheap fitnesstipsnew1 quest bars cheap
516999410492780544 quest bars cheap
Having read this I believed it was very enlightening. I appreciate you taking the time and
effort to put this short article together. I once again find myself
personally spending a lot of time both reading and posting
comments. But so what, it was still worthwhile!

Quest bars cheap fitnesstipsnew1 quest bars cheap 516999410492780544 quest
bars cheap
Health Benefits of Coconut Oil 1397/08/7 18:32
Thanks for finally writing about >وب سایت رسمی از گندمبان
تا لکستان - گذری و نظری بر چند ضرب
المثل در زبان لکی <Loved it!
Benefits of Coconut Oil 1397/08/1 07:36
Excellent blog! Do you have any recommendations for aspiring writers?
I'm planning to start my own blog soon but I'm a little lost on everything.
Would you propose starting with a free platform like Wordpress or go for a paid option?
There are so many options out there that I'm completely confused ..
Any suggestions? Many thanks!
Benefits of Coconut Oil 1397/07/28 00:11
Thank you for the good writeup. It if truth be told was once a amusement account it.
Glance advanced to far delivered agreeable from you!
By the way, how could we be in contact?
minecraft free download 2018 1397/07/18 08:18
Hello I am so excited I found your website, I really found you by accident, while I was researching
on Yahoo for something else, Anyways I am here now and would just like to say many thanks for a fantastic post and
a all round enjoyable blog (I also love the theme/design), I don’t have time to browse it all at the minute
but I have saved it and also included your RSS feeds, so
when I have time I will be back to read a lot more, Please do keep
up the superb b.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت