تبلیغات
وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان - معنا و ریشه برخی واژگان فارسی در زبان لکی

اسلایدر

معنا و ریشه برخی واژگان فارسی در زبان لکی
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )
لکی یکی از زبان های کهن ایرانی است که زبان امروزی فارسی و زبانهای کردی و لری واژگان زیادی را از آن وام گرفته و نیز واژگان زیادی از زبان های باستانی مانند زبان پهلوی و اوستایی در این زبان بدون تغییر و یا با کمترین تغییر استفاده میشود. در این نوشتار چند واژه از زبان فارسی را می آوریم که با دانستن زبان کلی میتوان به ریشه و معنای آنان پی برد.
فرزانه
اصل این واژه ، <فرَه زانَک> است که واژه ای پهلوی میباشد و از ترکیب دو جز <فره> و <زانک> تشکیل شده است. <فره> در زبانهای پهلوی و لکی به معنی بسیار و <زانک> نیز به معنی دانستن می باشد.
که با حذف <ها> از واژه <فره> و ابدال <کاف> به <ها> ناملفوظ در واژه ی <زانک> به فرزانه تبدیل شده است.
واژه ی <فره زان> هنوز هم در زبان لکی به معنی بسیار دان و دانشمند بکار میرود و اجزا تشکیل دهنده آن یعنی <فره> و <زان> در زبان لکی نیز درهمان معانی پهلوی بکار میروند.


نماز واژه ایست از مصدر< نمیاین> در زبان لکی به معنی (کوتاه شدن،خم شدن،تعظیم کردن) گرفته شده است ، واژه ی < نمیا > در زبان لکی به معنی خم شدن و کوتاه شدن است، این واژه در زبان پهلوی < نماچ > به معنی تعظیم و خم شدن به کار رفته است .
یک نمونه استفاده نماز ازمتنهای پهلوی( یادگار زریران) می آوریم.
ویدرفش جادو و نامخواست هزاران نامه را پذیرفتند و به گشتاسب شا نماچ بردند و رفتند.
نماز در شاهنامه نیز به معنی ادای احترام و تعظیم بارها استفاده شده است. چند نمونه را می آوریم.
– چو آمد به نزدیک تختش فراز بر او آفرین گفت و بردش نماز
– پیاده شد و برد پیشش نماز به دیدار او بُد نیا را نیاز
همان گونه که عرض شد نمازدر گذشته به معنی تعظیم و ادای احترام بوده که با ورود اسلام به ایران و پذیرفتن دین اسلام از سوی ایرانیان به مرور زمان جایگزین واژه < صلاه > به معنی اطاعت خدا شده است.
کیومرث
کیومرث یا گیومرث در فارسی، این واژه در زبان پهلوی گیومرت یا گیومرد و در اوستایی گَیومَرتَن میباشدکه نام نخستین نمونه انسان در جهانشناسی اساتیری مَزدیسنیان(یکتا پرستان) است .
گیومرث از دو جز ((گیو)) به معنی جان و (( مرتن )) به معنی فناپذیری و مردن تشکیل شده است.
مردمان عزیز و فرهیخته ی لک زبان هنوز واژه ی (( گیو ))را درست به مانند همان شکل اوستایی و پهلوی حفظ کرده و استفاده می کنند، در صورتی در دیگر زبانهای ایرانی تغییر کرده برای نمونه در فارسی به جان ، در کردی به گیان و لری به جو تبدیل شده است.
(( مرد)) جز دوم این واژه به معنی مردن است. با توضیحات بالا میتوان فهمید((گیو مرد )) به معنی جاندار میرا میباشد. که استاد بهرام فره وش نیز در کتاب فرهنگ فارسی به پهلوی گیومرد را جاندار میرا معنا کرده است.
پرواز
پرواز از دو جز <پر> که پوشش ماکیان است و < واز > که واژه ای پهلوی به معنی جهش و پریدن است و تشکیل شده است واژه ی (واز) در حال حاضر در زبان لکی حضور زنده دارد .با این توضیح میتوان فهمید واژه ی< پرواز > جهش با استفاده از پر و واز گرفتن با پر میباشد .
در مورد این واژه فرهنگ نگاران دچار اشتباه شده و گفته اند بدین دلیل که پریدن را پرگشادن(پر باز کردن) لازم است به مجاز به آن پرواز میگویند.
دراینکه باز کردن پر نمی تواند به معنی پرواز باشد هیچ تردیدی وجود ندارد، چون باز کردن پر به خودی خود منجر به پرواز و جهش نمیشود در حالی که مراد از پرواز جهشی است که انجام میشود.
پرچین
پرچین نیز واژه ای لکی و مرکب از دو جز < پر> به معنی حاشیه و کناره و < چین > به معنی چینش تشکیل شده است . و به معنی حاشیه چینی و چینش حصار مانندی از چوب و شاخ و برگ درختان در حاشیه و کناره ی باغ و یا مزرعه میباشد.
در فرهنگ دهخدا پرچین به معنای: دیوارگونه ای که از ترکه یا نَی و برگ و عَلَف بر گرد باغ و مزرعه کنند. در اینجا < گرد > در فارسی معادل < پر > در زبان لکی می باشد.
خسرو
اصل این واژه < هو سرو > می باشد که واژه ای مرکب از دو جز <هو> و < سرو> است.
<هو> واژه ای پهلوی به معنی خوب میباشد. که با ابدال <ها> به <خ> به <خو> در زبان لکی تبدیل شده و با اضافه شدن واج <با> به پایان آن به <خوب> در فارسی تبدیل شده است. در زبان فارسی در واژگان زیادی <ها> ابدال به <خ> شده است مانند < هوَر > که به < خوَر> تبدیل شده و اضافه شدن < شی د> به معنای درخشنده به آن به خورشید تبدیل شده است.
واژه < سرو> جز دوم <هو سرو> : سرو به معنای آواز یا آوازه می باشد. که نمونه ی آن در زبان لکی فال چهل سرو می باشد و به معنی چهل آواز یا چهل بیت می باشد. در اینجا باید خاطر نشان کرد که همه ی ابیاتی که در فال چهل سرو خوانده میشود به زبان لکی میباشد.
با این تعاریف که < خو> به معنی خوب و یا خوش میباشد و < سرو> نیز به معنای آواز یا آوازه، میتوان فهمید خسرو به معنای خوش آوازه و نیکنام است. یعنی کسی که آوازه ی نیکش در همه جا طنین انداز شده . و اولین بار این نام به شاه اشکانی کیخسرو اطلاق شده و به معنای شاه نیک نام می باشد.

آری زبان لکی یکی از زبان های کهن ایرانی است که با توجه به حفظ بسیاری از خصوصیات زبان های کهن ایرانی در خود میتواند پشتوانه ای برای زبان فارسی باشد. به عقیده ی بنده زبان فارسی به مانند یک درخت میماند که به وسیله ی ریشه ها تغذیه کرده و رشد و میکند، و ریشه های زبان فارسی امروزی زبان های فارسی باستان، پهلوی ، دری ، لکی و . . . میباشند . با توجه به اینکه زبان های پهلوی و فارسی باستان به عنوان ریشه ی اصلی این درخت ازمیان رفته یا به تعبیر دیگر خشک شده اند باید از ریشه هایی مانند زبان لکی که زنده است و هنوز حدود ۲ میلیون نفر به این زبان تکلم میکنند حمایت کرد که بتوانند درخت فارسی را تغذیه و موجب رشد این درخت شوند تا شاهد گسترانیدن سایه آن بر سرزمین های بیشتری در دنیا باشیم . این مسئله ای است که مقام معظم رهبری بر آن تاکید داشته و میفرمایند : ((زبان فارسى باید گسترش پیدا کند. باید نفوذ فرهنگىِ زبان فارسى در سطح جهان روزبه‌روز بیشتر شود. فارسى بنویسید، فارسى واژه‌سازى کنید و اصطلاح ایجاد کنید.))
ولی برخلاف تاکید مقام معظم رهبری بر این مسئله ، زبان لکی به عنوان یکی از ریشه های زنده ی زبان فارسی مورد بی مهری مسئولان فرهنگی کشور بخصوص صدا و سیما قرار گرفته است، به گونه ای که نه تنها در شبکه های سراسری صدا و سیما بلکه در شبکه های استانی لرستان ،کرمانشاه و ایلام حتی یک برنامه به زبان لکی وجود ندارد. در حالی است که جمعیت غالب این سه استان لک زبان میباشند.
به امید روزی که نفوذ فرهنگی زبان فارسی در دنیا به اندازه ای برسد که مردم دنیا بعد از زبان مادری زبان فارسی را بیاموزند.

حسین میرمحمدی /پژوهشگر لرستانی

 



می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
viagra on line no prec 1398/05/29 20:41
sildenafil if a woman takes it www.viagrapid.com sildenafil mexican jumping beans
cheap viagra 1398/05/29 20:39
is it hard to get prescribed sildenafil sildenafil hcl is sildenafil available
over the counter in turkey.
generic cialis online 1398/05/29 19:26
indian cialis tadalafil [url=http://cialisle.com/]generic cialis online[/url]
directions for taking cialis.
xsfr1jm 1398/05/29 18:10
m4epq7t sildenafil citrate tablets silfr <a href="http://sildenapharmacy.com/">Buy Viagra (Sildenafil Citrate) Usa http://sildenapharmacy.com/</a> buy sildenafil citrate 100 mg online without prescription <a href=http://sildenapharmacy.com/>read more here</a>
http //www.reliablemedpharmacy.com/ 1398/05/29 15:57
<a href="http://canadianpharmacybestmeds.com/">overseas pharmacies that deliver to usa</a>
http://canadianpharmacybestmeds.com/
<a href=http://canadianpharmacybestmeds.com/>online pharmacy no prescription</a>
va1b4vr 1398/05/29 15:35
1q91tk1 best site for generic viagra reviews <a href="http://sildenapharmacy.com/">see this</a> purchase sildenafil <a href=http://sildenapharmacy.com/>Buy viagra</a>
sildenafil 1398/05/29 15:32
where can i buy viagra in croydon generic viagra online mixing viagra and weed.
over the counter viagra cvs 1398/05/29 15:09
clearly style [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]viagra walmart pharmacy price[/url] closely
seat
about class generic viagra at sam's club mainly cry
viagra generic at kroger 1398/05/29 14:21
much minute [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]cost
of generic viagra at walmart[/url] yet goal
almost celebration generic viagra at walmart really reach
viagra generic at costco 1398/05/29 13:53
hard sale [url=http://christianlouboutinoutletus.us/]viagra
generic at costco[/url] new garage
between animal how much is generic viagra at walmart
carefully slide
cialis 1398/05/29 13:06
how to get cialis free http://cialisle.com/ cialis.
took two cialis.
viagra generic availability 1398/05/29 13:02
sildenafil hennig 100mg erfahrungen
generic viagra
efectos secundarios del consumo de sildenafil
[url=http://viarowbuy.com/]viagra tablets[/url]
viagra usa 1398/05/29 10:10
first time using sildenafil stories generic viagra sildenafil
tight foreskin
viagra without prescription 1398/05/29 08:30
is sildenafil better than extenze [url=http://viacheapusa.com/]viagra
generico precio[/url] effective natural alternatives to sildenafil
generic viagra online overnight delivery 1398/05/29 08:20
swiss apotheke sildenafil generika viagra forsae where can i buy
sildenafil on the internet
http://viacheapusa.com 1398/05/29 07:12
how to buy sildenafil with paypal [url=http://viacheapusa.com/]cheap generic viagra[/url] v the ultimate herbal sildenafil alternative
viagra for sale in usa 1398/05/29 06:17
warfarin and sildenafil generic viagra sale is there an over the
counter medicine for sildenafil
viacheapusa.com 1398/05/29 05:29
is sildenafil a over the counter drug viagra for sale online in the uk http://viacheapusa.com/ viagra 100mg where can i get sildenafil in pretoria
order viagra online 1398/05/29 03:21
how long take sildenafil work is there a generic for cialis or viagra http://viacheapusa.com/ viagra prices is
generic sildenafil the same
cialis online 1398/05/29 03:10
tadalafil dosage for daily use http://cialisle.com cialis.

tadalafil and testosterone.
viagra online prescription 1398/05/29 03:08
sildenafil a review of its use in pulmonary arterial hypertension
generic viagra
sildenafil kaufen mit rezept
[url=http://www.viarowbuy.com]viagra generico
online[/url]
canadian pharmacies 1398/05/29 00:23
<a href="http://canadianonlinepharmacyph.com/">canadian pharmacies shipping to usa</a>
http://canadianonlinepharmacyph.com/
<a href=http://canadianonlinepharmacyph.com/>best online international pharmacies</a>
viagenupi.com 1398/05/28 16:45
25 years old need sildenafil http://viagenupi.com/ cheap viagra usa.
taking l-arginine and viagra together.
cheap viagra 1398/05/28 13:55
what would happen if you snort viagra [url=http://viagenupi.com/]cheap
generic viagra[/url] viagra or cialis what works better.
approved canadian pharmacies online 1398/05/28 13:19
<a href="http://canadianonlinepharmacymrx.com/">no 1 canadian pharcharmy online</a>
http://canadianonlinepharmacymrx.com/
<a href=http://canadianonlinepharmacymrx.com/>prescription meds without the prescription</a>
cheap generic viagra 1398/05/28 11:43
watermelon rind like sildenafil cheap viagra testosterone
in viagra.
viacheapusa.com 1398/05/28 09:49
can taking sildenafil cause a heart attack cheap generic viagra http://viacheapusa.com/ viagra pills what to
expect first time taking sildenafil
viagra prices 1398/05/28 09:05
sildenafil tomar ou nao cheap viagra generic http://viagrauga.com/ viagra pills cheap name brand sildenafil
descargar facebook 1398/05/28 08:48
What i do not realize is in reality how you are not really much more well-favored than you may be right now.
You are very intelligent. You realize therefore significantly in the case of this topic, made me
for my part consider it from numerous various angles.

Its like men and women aren't interested unless it's one thing to
do with Girl gaga! Your personal stuffs excellent. Always
take care of it up!
viagra generic 1398/05/28 07:44
how much is the price of sildenafil http://triviagra.com/ importance of using sildenafil generic viagra how often can someone take sildenafil
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت