تبلیغات
وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان - معنا و ریشه برخی واژگان فارسی در زبان لکی

اسلایدر

معنا و ریشه برخی واژگان فارسی در زبان لکی
ارسال شده توسط gandomban . | ( نظرات )
لکی یکی از زبان های کهن ایرانی است که زبان امروزی فارسی و زبانهای کردی و لری واژگان زیادی را از آن وام گرفته و نیز واژگان زیادی از زبان های باستانی مانند زبان پهلوی و اوستایی در این زبان بدون تغییر و یا با کمترین تغییر استفاده میشود. در این نوشتار چند واژه از زبان فارسی را می آوریم که با دانستن زبان کلی میتوان به ریشه و معنای آنان پی برد.
فرزانه
اصل این واژه ، <فرَه زانَک> است که واژه ای پهلوی میباشد و از ترکیب دو جز <فره> و <زانک> تشکیل شده است. <فره> در زبانهای پهلوی و لکی به معنی بسیار و <زانک> نیز به معنی دانستن می باشد.
که با حذف <ها> از واژه <فره> و ابدال <کاف> به <ها> ناملفوظ در واژه ی <زانک> به فرزانه تبدیل شده است.
واژه ی <فره زان> هنوز هم در زبان لکی به معنی بسیار دان و دانشمند بکار میرود و اجزا تشکیل دهنده آن یعنی <فره> و <زان> در زبان لکی نیز درهمان معانی پهلوی بکار میروند.


نماز واژه ایست از مصدر< نمیاین> در زبان لکی به معنی (کوتاه شدن،خم شدن،تعظیم کردن) گرفته شده است ، واژه ی < نمیا > در زبان لکی به معنی خم شدن و کوتاه شدن است، این واژه در زبان پهلوی < نماچ > به معنی تعظیم و خم شدن به کار رفته است .
یک نمونه استفاده نماز ازمتنهای پهلوی( یادگار زریران) می آوریم.
ویدرفش جادو و نامخواست هزاران نامه را پذیرفتند و به گشتاسب شا نماچ بردند و رفتند.
نماز در شاهنامه نیز به معنی ادای احترام و تعظیم بارها استفاده شده است. چند نمونه را می آوریم.
– چو آمد به نزدیک تختش فراز بر او آفرین گفت و بردش نماز
– پیاده شد و برد پیشش نماز به دیدار او بُد نیا را نیاز
همان گونه که عرض شد نمازدر گذشته به معنی تعظیم و ادای احترام بوده که با ورود اسلام به ایران و پذیرفتن دین اسلام از سوی ایرانیان به مرور زمان جایگزین واژه < صلاه > به معنی اطاعت خدا شده است.
کیومرث
کیومرث یا گیومرث در فارسی، این واژه در زبان پهلوی گیومرت یا گیومرد و در اوستایی گَیومَرتَن میباشدکه نام نخستین نمونه انسان در جهانشناسی اساتیری مَزدیسنیان(یکتا پرستان) است .
گیومرث از دو جز ((گیو)) به معنی جان و (( مرتن )) به معنی فناپذیری و مردن تشکیل شده است.
مردمان عزیز و فرهیخته ی لک زبان هنوز واژه ی (( گیو ))را درست به مانند همان شکل اوستایی و پهلوی حفظ کرده و استفاده می کنند، در صورتی در دیگر زبانهای ایرانی تغییر کرده برای نمونه در فارسی به جان ، در کردی به گیان و لری به جو تبدیل شده است.
(( مرد)) جز دوم این واژه به معنی مردن است. با توضیحات بالا میتوان فهمید((گیو مرد )) به معنی جاندار میرا میباشد. که استاد بهرام فره وش نیز در کتاب فرهنگ فارسی به پهلوی گیومرد را جاندار میرا معنا کرده است.
پرواز
پرواز از دو جز <پر> که پوشش ماکیان است و < واز > که واژه ای پهلوی به معنی جهش و پریدن است و تشکیل شده است واژه ی (واز) در حال حاضر در زبان لکی حضور زنده دارد .با این توضیح میتوان فهمید واژه ی< پرواز > جهش با استفاده از پر و واز گرفتن با پر میباشد .
در مورد این واژه فرهنگ نگاران دچار اشتباه شده و گفته اند بدین دلیل که پریدن را پرگشادن(پر باز کردن) لازم است به مجاز به آن پرواز میگویند.
دراینکه باز کردن پر نمی تواند به معنی پرواز باشد هیچ تردیدی وجود ندارد، چون باز کردن پر به خودی خود منجر به پرواز و جهش نمیشود در حالی که مراد از پرواز جهشی است که انجام میشود.
پرچین
پرچین نیز واژه ای لکی و مرکب از دو جز < پر> به معنی حاشیه و کناره و < چین > به معنی چینش تشکیل شده است . و به معنی حاشیه چینی و چینش حصار مانندی از چوب و شاخ و برگ درختان در حاشیه و کناره ی باغ و یا مزرعه میباشد.
در فرهنگ دهخدا پرچین به معنای: دیوارگونه ای که از ترکه یا نَی و برگ و عَلَف بر گرد باغ و مزرعه کنند. در اینجا < گرد > در فارسی معادل < پر > در زبان لکی می باشد.
خسرو
اصل این واژه < هو سرو > می باشد که واژه ای مرکب از دو جز <هو> و < سرو> است.
<هو> واژه ای پهلوی به معنی خوب میباشد. که با ابدال <ها> به <خ> به <خو> در زبان لکی تبدیل شده و با اضافه شدن واج <با> به پایان آن به <خوب> در فارسی تبدیل شده است. در زبان فارسی در واژگان زیادی <ها> ابدال به <خ> شده است مانند < هوَر > که به < خوَر> تبدیل شده و اضافه شدن < شی د> به معنای درخشنده به آن به خورشید تبدیل شده است.
واژه < سرو> جز دوم <هو سرو> : سرو به معنای آواز یا آوازه می باشد. که نمونه ی آن در زبان لکی فال چهل سرو می باشد و به معنی چهل آواز یا چهل بیت می باشد. در اینجا باید خاطر نشان کرد که همه ی ابیاتی که در فال چهل سرو خوانده میشود به زبان لکی میباشد.
با این تعاریف که < خو> به معنی خوب و یا خوش میباشد و < سرو> نیز به معنای آواز یا آوازه، میتوان فهمید خسرو به معنای خوش آوازه و نیکنام است. یعنی کسی که آوازه ی نیکش در همه جا طنین انداز شده . و اولین بار این نام به شاه اشکانی کیخسرو اطلاق شده و به معنای شاه نیک نام می باشد.

آری زبان لکی یکی از زبان های کهن ایرانی است که با توجه به حفظ بسیاری از خصوصیات زبان های کهن ایرانی در خود میتواند پشتوانه ای برای زبان فارسی باشد. به عقیده ی بنده زبان فارسی به مانند یک درخت میماند که به وسیله ی ریشه ها تغذیه کرده و رشد و میکند، و ریشه های زبان فارسی امروزی زبان های فارسی باستان، پهلوی ، دری ، لکی و . . . میباشند . با توجه به اینکه زبان های پهلوی و فارسی باستان به عنوان ریشه ی اصلی این درخت ازمیان رفته یا به تعبیر دیگر خشک شده اند باید از ریشه هایی مانند زبان لکی که زنده است و هنوز حدود ۲ میلیون نفر به این زبان تکلم میکنند حمایت کرد که بتوانند درخت فارسی را تغذیه و موجب رشد این درخت شوند تا شاهد گسترانیدن سایه آن بر سرزمین های بیشتری در دنیا باشیم . این مسئله ای است که مقام معظم رهبری بر آن تاکید داشته و میفرمایند : ((زبان فارسى باید گسترش پیدا کند. باید نفوذ فرهنگىِ زبان فارسى در سطح جهان روزبه‌روز بیشتر شود. فارسى بنویسید، فارسى واژه‌سازى کنید و اصطلاح ایجاد کنید.))
ولی برخلاف تاکید مقام معظم رهبری بر این مسئله ، زبان لکی به عنوان یکی از ریشه های زنده ی زبان فارسی مورد بی مهری مسئولان فرهنگی کشور بخصوص صدا و سیما قرار گرفته است، به گونه ای که نه تنها در شبکه های سراسری صدا و سیما بلکه در شبکه های استانی لرستان ،کرمانشاه و ایلام حتی یک برنامه به زبان لکی وجود ندارد. در حالی است که جمعیت غالب این سه استان لک زبان میباشند.
به امید روزی که نفوذ فرهنگی زبان فارسی در دنیا به اندازه ای برسد که مردم دنیا بعد از زبان مادری زبان فارسی را بیاموزند.

حسین میرمحمدی /پژوهشگر لرستانی

 



می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
bsucherm 1397/07/24 08:13
sublingual viagra <a href="http://vigrageneic.com/">buy generic viagra online</a> viagra 100mg <a href=http://vigrageneic.com/>when will viagra be generic</a>
mkltoria 1397/07/23 01:51
viagra pill <a href="http://onlineviaqer.com/">where to buy viagra online</a> free viagra samples <a href="http://onlineviaqer.com/">how to get viagra online</a>
nsfViofe 1397/07/23 01:39
viagra information <a href="http://viagranerrds.com/">online viagra prescription</a> viagra for sale <a href=http://viagranerrds.com/>online doctor prescription for viagra</a>
nsfViofe 1397/07/23 01:10
purchase viagra <a href="http://viagranerrds.com/">viagra online pharmacy</a> natural alternatives to viagra <a href=http://viagranerrds.com/>real viagra online</a>
mtgthasy 1397/07/22 22:20
does viagra work <a href="http://sexviagen.com/">best place to buy generic viagra online</a> viagra online no prescription <a href=http://sexviagen.com/>when will generic viagra be available</a>
nike basketball shoes kid 1397/07/19 09:59
<a href="http://www.befoster.club/6/cheap-air-max-sneakers-online ">cheap air max sneakers online</a><a href="http://www.befoster.club/7/messi-mirosar10-boots ">messi mirosar10 boots</a><a href="http://www.befoster.club/8/jordan-high-heels-pink-and-black-pink-and-black-stars-background ">jordan high heels pink and black pink and black stars background</a><a href="http://www.befoster.club/9/air-jordan-ii-freecom ">air jordan ii freecom</a>
nike basketball shoes kid http://www.indosiar.net/5/nike-basketball-shoes-kid
vert rvolutionnaire femmes nike air max 2015 id mint 1397/07/19 09:59
<a href="http://www.deltacofranchise.net/6/nike-air-max-90-mercury ">nike air max 90 mercury</a><a href="http://www.deltacofranchise.net/7/mode-pas-cher-nike-free-rn-flyknit-5.0-light-grise-noir-unisex-baskets ">mode pas cher nike free rn flyknit 5.0 light grise noir unisex baskets</a><a href="http://www.deltacofranchise.net/8/nike-bespoke-air-force-1-x-brandon-fants ">nike bespoke air force 1 x brandon fants</a><a href="http://www.deltacofranchise.net/9/pittsburgh-steelers-baby-gear ">pittsburgh steelers baby gear</a>
vert rvolutionnaire femmes nike air max 2015 id mint http://www.amgentech.net/30/vert-rvolutionnaire-femmes-nike-air-max-2015-id-mint
nike air max 2013 running shoes grey white online camo 1397/07/19 09:59
<a href="http://www.freilingsoklahoma.club/17/where-can-i-buy-yeezy-boost-350 ">where can i buy yeezy boost 350</a><a href="http://www.freilingsoklahoma.club/18/cool-basketball-stuff ">cool basketball stuff</a><a href="http://www.freilingsoklahoma.club/19/adidas-neo-skate-grey-pink-adidas-neo-skate-grey-pink ">adidas neo skate grey pink adidas neo skate grey pink</a><a href="http://www.freilingsoklahoma.club/2/air-jordan-1-grey-black-red ">air jordan 1 grey black red</a>
nike air max 2013 running shoes grey white online camo http://www.1lasalle.net/25/nike-air-max-2013-running-shoes-grey-white-online-camo
nike solarsoft slides 1397/07/19 09:56
<a href="http://www.mvctechnology.club/13/womens-puma-fierce-strap-flocking-training-shoes ">womens puma fierce strap flocking training shoes</a><a href="http://www.mvctechnology.club/14/men-nike-kobe-12-white-gold-shoes-nike-sb-dunk-low-galaxy-scarpe ">men nike kobe 12 white gold shoes nike sb dunk low galaxy scarpe</a><a href="http://www.mvctechnology.club/15/womens-air-jordan-retro-4-red-black ">womens air jordan retro 4 red black</a><a href="http://www.mvctechnology.club/16/nike-kobe-10-purple-green ">nike kobe 10 purple green</a>
nike solarsoft slides http://www.burlsnuff.net/32/nike-solarsoft-slides
mtxthasy 1397/07/18 17:57
viagra cheap <a href="http://sexviagen.com/">when will viagra go generic</a> viagra soft tabs <a href=http://sexviagen.com/>generic viagra for sale</a>
nadcherm 1397/07/18 13:30
female viagra pill <a href="http://vigrageneic.com/">viagra online canadian pharmacy</a> viagra online pharmacy <a href=http://vigrageneic.com/>cheapest generic viagra</a>
nsfViofe 1397/07/18 00:37
buy viagra online <a href="http://viagranerrds.com/">buy viagra online usa</a> viagra sale <a href=http://viagranerrds.com/>buy viagra online usa</a>
nsfViofe 1397/07/17 23:52
buy discount viagra <a href="http://viagranerrds.com/">buy cheap viagra online</a> pharmacy viagra <a href=http://viagranerrds.com/>buy real viagra online</a>
nztattal 1397/07/17 16:38
tadalafil cialis <a href="http://cialisgretkjss.com/">buying cialis online safe</a> buy tadalafil <a href=http://cialisgretkjss.com/>when will cialis be generic</a>
nadcherm 1397/07/17 06:20
name brand viagra <a href="http://vigrageneic.com/">online generic viagra</a> online viagra <a href=http://vigrageneic.com/>cheap viagra online</a>
mtxthasy 1397/07/16 22:18
viagra generic <a href="http://sexviagen.com/">viagra online no prior prescription</a> viagra online no prescription <a href=http://sexviagen.com/>cheap viagra online canadian pharmacy</a>
hsuthasy 1397/07/16 07:20
buy viagra online at <a href="http://viagraocns.com/">viagra online canadian pharmacy</a> viagra sale online <a href=http://viagraocns.com/>generic viagra reviews</a>
ntdcherm 1397/07/16 02:35
viagra cheapest <a href="http://viagraveikd.com/">viagra generic date</a> generic viagra review <a href=http://viagraveikd.com/>when will viagra be generic</a>
nsfattal 1397/07/15 19:20
tadalafil tablets <a href="http://cialpharmedi.com/">buy cialis</a> purchase cialis <a href=http://cialpharmedi.com/>when will cialis be generic</a>
blptoria 1397/07/15 18:32
price of viagra <a href="http://newviagrakfv.com/">free viagra samples online</a> viagra samples <a href="http://newviagrakfv.com/">online pharmacy viagra</a>
minecraft 1397/07/15 07:17
Wow, fantastic blog layout! How long have you been blogging for?

you make blogging look easy. The overall look of your site is wonderful, as well
as the content!
ntdcherm 1397/07/14 20:54
viagra sale online <a href="http://viagraveikd.com/">order viagra online</a> buy viagra soft <a href=http://viagraveikd.com/>generic viagra 100mg</a>
nrgViofe 1397/07/14 18:06
tadalafil liquid <a href="http://drcialonlinedkb.com/">cialis generic online</a> cialis online <a href=http://drcialonlinedkb.com/>online cialis</a>
nrgViofe 1397/07/14 17:19
what is tadalafil <a href="http://drcialonlinedkb.com/">buy cialis online</a> cialis tadalafil <a href=http://drcialonlinedkb.com/>buy cialis online</a>
hsuthasy 1397/07/14 13:02
viagra substitute <a href="http://viagraocns.com/">online viagra</a> viagra prescription online [url=http://viagraocns.com/]viagra online[/url]
blptoria 1397/07/14 01:58
viagra <a href="http://newviagrakfv.com/">generic viagra online pharmacy</a> viagra sale <a href="http://newviagrakfv.com/">viagra online no prior prescription</a>
ujkthasy 1397/07/13 18:25
cialis reviews <a href="http://hopcialisraj.com/">buy cialis online safely</a> tadalafil dosage <a href=http://hopcialisraj.com/>п»їcialis online</a>
fbxcherm 1397/07/13 12:58
cialis without prescription <a href="http://hitcialisosn.com/">online cialis</a> cialis soft <a href=http://hitcialisosn.com/>п»їtadalafil generic</a>
bamattal 1397/07/13 09:44
viagra alternatives <a href="http://setviagraeja.com/">online viagra</a> viagra samples [url=http://setviagraeja.com/]generic viagra online[/url]
minecraft 1397/07/12 22:57
Hello, i think that i noticed you visited my website thus i came
to go back the favor?.I'm trying to find issues to
enhance my site!I assume its ok to make use of a few of your concepts!!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
 
لطفا در نظرسنجی شرکت کنید.
سوال: پیشرفته ترین شهرستان مننطقه لکستان کدام شهرستان میباشد؟ (فرهنگی،اقتصادی،علمی ،ساختار شهری و... )







وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

آمار واطلاعات سایت
محل درج تبلیغات

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

وب سایت رسمی از گندمبان تا لکستان

کانون تبادل افکار مردم لک زبان

اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت