اسلایدر

ملا پریشان
ارسال شده توسط | ( نظرات )

آب و خاک این مرز و بوم بزرگان بی‌شماری را در دامان خود، پرورده است که حصار فراموشی بر اثر مرور زمان، بسیاری از آنان را فرو

 گرفته است. معرفی و شناساندن این بزرگان چه در سطح جهانی و چه در سطح کشور و منطقه، وظیفه‌ای است همگانی و بر هر فرد دوستدار فرهنگ، لازم و واجب است که به سهم خود، جهت معرفی آن‌ها تلاش نماید. در این راستا، به معرفی ملاپریشان، شاعر عارف و دانشمند لرستانی ‌پرداخته می‌شود:.

 

از نام، نسب، زادگاه، مدفن، فرزندان و نحوه‌ی زندگی ملاپریشان، اطلاع چندانی در دست نیست. فقط مرحوم اسفندیار غضنفری(1) جامع دیوان ملاپریشان، در خاتمه‌ی دیوان ملا، ضمن آوردن یک قطعه از اشعار وی، اظهار می‌دارد که در دست‌نوشته‌ای که به دستش رسیده، نویسنده در آن، نام ملا را» محمود« دانسته است که معلوم نیست این دست‌نوشته از کیست و متعلق به چه زمانی است و آیا سندیت دارد یا نه؟ به هر صورت، در احوال و زندگی ملاپریشان، جز این نمی‌توان گفت که وی را »ملاپریشان« می‌گفته‌اند و در شعر، پریشان تخلص می‌کرده و از علمای نیمه‌ی دوم قرن هشتم و احیاناً اوایل قرن نهم بوده است این هم، از آن‌جا استنباط می‌شود که خود ملا، در مطاوی اشعارش اظهار می‌دارد که با شیخ رجب برسی، شارح کتاب »مشارق‌الانوار و مشرق‌الاذکار« معاصر بوده و با وی هم‌کاری و مباحثه‌ی علمی داشته است که خود را نیز بر وی برتری می‌دهد و مدعی است که شیخ برسی فقط در یک رشته، تبحر داشته و در بند بیست و سوم» پریشان نامه« که در مورد عجز ملا رجب برسی است، می‌گوید:

 

از نام، نسب، زادگاه، مدفن، فرزندان و نحوه‌ی زندگی ملاپریشان، اطلاع چندانی در دست نیست. فقط مرحوم اسفندیار غضنفری(1) جامع دیوان ملاپریشان، در خاتمه‌ی دیوان ملا، ضمن آوردن یک قطعه از اشعار وی، اظهار می‌دارد که در دست‌نوشته‌ای که به دستش رسیده، نویسنده در آن، نام ملا را» محمود« دانسته است که معلوم نیست این دست‌نوشته از کیست و متعلق به چه زمانی است و آیا سندیت دارد یا نه؟ به هر صورت، در احوال و زندگی ملاپریشان، جز این نمی‌توان گفت که وی را »ملاپریشان« می‌گفته‌اند و در شعر، پریشان تخلص می‌کرده و از علمای نیمه‌ی دوم قرن هشتم و احیاناً اوایل قرن نهم بوده است این هم، از آن‌جا استنباط می‌شود که خود ملا، در مطاوی اشعارش اظهار می‌دارد که با شیخ رجب برسی، شارح کتاب »مشارق‌الانوار و مشرق‌الاذکار« معاصر بوده و با وی هم‌کاری و مباحثه‌ی علمی داشته است که خود را نیز بر وی برتری می‌دهد و مدعی است که شیخ برسی فقط در یک رشته، تبحر داشته و در بند بیست و سوم» پریشان نامه« که در مورد عجز ملا رجب برسی است، می‌گوید:
وَ اَو گِشت قُرصی، شیخ رجب بُرسی
لَه وحدت حرفی، اَو لَه مِن پرسی
پنجاه سال طریق خدمتم گذاشت
غیر ژَ یَک رشته، جربزه نداشت
و ترسَ سِلمی و سِلمَ تِرسِی
یَسَه ماهیت شیخ رجب بُرسی
(ص51، دیوان)
و بنا بر آن‌چه مرحوم غضنفری در مقدمه‌ی دیوان ملاپریشان آورده، این کتاب، در سال801 هجری، کتابت شده است و با توجه به همین تاریخ، می‌توان گفت که وی در اواخر قرن هشتم و اوایل قرن نهم می‌زیسته تا بتواند معاصر شیخ رجب برسی باشد.
زادگاه ملاپریشان:
مرحوم اسفندیار غضنفری، زادگاه او را دلفان می‌داند و باز بنا بریک دست‌نوشته که به دستش رسیده، وی را از طایفه‌ی »غیاثوند« واقع در بین سلسله و دلفان می‌داند و معتقد است از مطاوی اشعارش برمی‌آید که اهل دلفان بوده است. اما باز هم سندی ارائه نمی‌دهد و در ادامه، با استناد به بیت زیر، وی را »لر« می‌داند؛ البته شاید منظور از لر، اهل لرستان‌بودن است نه این‌که به گویش لری صحبت می‌کرده است:
ژَ الوار کوه، حق پیدا مَیو یا من فی‌الجبال، خزائنهُ
و در ادامه می‌افزایدکه آقای زیباجویی، در مقدمه‌ی چاپ مغلوط دیوان ملاپریشان، ملا را دینوری تصور کرده است. او معتقد است که زیباجویی برای ادعای خود، دلیل روشنی ارائه ننموده است.
باید گفت که نه آقای زیباجویی و نه مرحوم غضنفری، هیچ‌کدام برای دعاوی خود، دلیل متقنی ارائه نکرده‌اند و همین قدر می‌توان گفت که وی به گویش لکی سخن می‌گفته‌است و اشعارش به لهجه‌ی کرمانجی است که در مناطق جنوبی کردستان، ایلام، کرمانشاه و قسمت‌های لک‌نشین لرستان و همدان به آن، شعرمی‌سرایند. یعنی گویشی‌ که همانند گویش معیار در بین گویشوران مختلف این مناطق به‌کار می‌رود و در واقع هر لک زبانی که بخواهد شعر بسراید به این گویش شعر می‌سراید. اما از فحوای کلام ملاپریشان برمی‌آید که لهجه‌ی اصلی او لکی بوده، آن هم لکی خاص مناطق سلسله، دلفان و طرهان، نه کرد کرماشان بوده و نه کرد کردستان و نه ایلام، زیرا بیش‌تر از کلماتی استفاده ‌کرده‌است که در بین لک‌ها رایج است و از واژه‌هایی که توسط کردهای مناطق مختلف به طور اختصاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد استفاده نکرده است. خلاصه می‌توان گفت ملاپریشان، لک زبان بوده و زادگاه او به گستردگی تمام نقاطی است که لک‌ها در آن به سرمی‌برند.
مذهب ملاپریشان:
همان‌گونه که از اشعار ملاپریشان برمی‌آید و با توجه به تأویلاتی که از حروف و کلمات، می‌نماید، معلوم می‌شود که از پیروان فرقه‌ی حروفیه( نقطویه) می‌باشد که مرحوم غضنفری نیز در مقدمه‌ی دیوان، به این امر اشاره کرده و بسط مقال داده است. این فرقه را مردی به نام فضل‌الله نعیمی(تمیمی) استرآبادی(796-740) تأسیس کرد که به علت سخت گیری در مراعات مسایل شرعی به» فضل حلال‌خور« معروف بوده است. این شیخ فضل‌الله به لرستان نیز آمده و بنا بر آن چه مرحوم غضنفری اظهار داشته، در »باغ صوفیان بروجرد اقامت داشته و به نشر عقاید خود می‌پرداخته و در این منطقه به طور اخص و در تمام لرستان به طور اعم، پیروانی داشته است. این فرقه با تأویلات خاصی که از حروف و کلمات می‌نماید به اثبات عقاید و تعالیم خود می‌پردازند که حاکی از بینش و مشرب کاملاً ذوقی و عرفانی آنان است. آنان حروف را بر اساس عقاید از پیش تعیین شده‌ی خود تأویل و تفسیر می‌کنند. هرچند بعضی از این تأویلات، جای تأمل دارند و بیانگر یک حالت تقدس نیز هستند؛ مثلاً در دیوان ملاپریشان در مورد سبع‌المثانی و تفسیر آن آمده است:
حمد دو مرتبه هات ژَ آسمان
یکتایی مختص ذات حق بزان
سبع مثانی و معناش دوان
سبع‌المثانی حمد چارده تن زان
بیست و هشت حروف، هردوان وَ یَک
چارده معصومن بی‌ریب و بی‌شک
ماسوی‌الله گِشت مندرج بین
کام مطلب ژ بیست و هشت حرف نین
مفردات وِیَرد، مرکب وَ جا
ترکیب پی چه کرد و لام الفلا
لام، قلب الف؛ الف، قلب لام
اگر دریافتی قابلی الهام
بینـــه الـف نـــام علیـــّن
ژَ لام دو مشتق، نام بنین
الف الوهیت، لیشان کرد مرفوع
تا که خود معناش پریت بو مطبوع
( دیوان، صص 5-4)
اما ملا در واقع شیعه اثنی‌عشری بوده است و این مطلب، از جای‌جای دیوان ملا نیز مستفاد می‌شود. این نکته از مرثیه‌ای که در سوگ سالار شهیدان گفته است نیز استنباط می‌گردد. به عنوان مثال می‌توان شعر مذکور را در بالا ارائه نمود که سبع‌المثانی را حمد چهارده‌معصوم می‌داند.

 

ملاپریشان لک" در شعری بسیار زیبا و کم نظیر شخصیت امام حسین (ع) را توصیف نموده است. ملا پریشان در شعر امام حسین (ع) رازی از قرآن کریم کشف نموده که تا قبل از وی کسی بدان نپرداخته وآن رابطه ی داستان اسماعیل با شهادت امام حسین و کلمه ی ذبح عظیم در قرآن است.

 

به برکت همین نگاه، اقبال (لاهوری)ماجرای فربانی کردن اسماعیل توسط ابراهیم را با حادثه کربلا ی امام حسین در یک مدار قرار می دهد و باور دارد که راز شناخت "ذبح عظیم" که قران مجید به آن اشاره می کند، ماجرای کربلا و شهادت امام حسین علیه السلام است.
الله الله بای بسم الله پدر
معنی ذبح عظیم آمد پسر
سرّ ابراهیم و اسماعیل بود
یعنی آن اجمال را تفصیل بود
رمز قرآن از حسین آموختیم
زآتش او شعله ها اندوختیم
سرخ رو عشق غیور از خون او
شوخی این مصرع از مضمون او*
البته انصاف این است که چندین قرن پیش از اقبال لاهوری همین مضمون را شاعر عارف حروفیملا پریشانکه در اواخر قرن هشتم و اوایل قرن نهم زندگی می کرده، به زبان لکی سروده است. تردیدی نیست وقتی اکثر فارسی زبانان حتی نام ملا پریشان را نشنیده اند چه انتظاری از اقبال می رود که بگوییم او این مضمون را از ملا پریشان گرفته است.
ملاپریشان خطاب به امام حسین سروده است:
"
ای گوهر سروری و ای ذبح عظیم دشت عبادت
ای شمس الضحی که از تشنگی رخت زرد شده بود و جامه ات گلگون..."
ملا پریشان هم راز قربانی شدن اسماعیل را یافته و هم رمز قرآن را به تعبیر اقبال بیان کرده است.**

 

*اقبال لاهوری

 

**روزنامه ی اعتماد ملی ۱۱/۱۰/۱۳۸۷

 

امام حسین (ع)

 

ژه گفته راسان شنفتم نوید کشته عشق او شهیداً شهید

 

توکه دسره س کربلات نوی گذر وه صحرای پربلات نوی

 

تا گه عشقیان بوینی وه چم بی سر و سردار نه صحرای ستم

 

سران وه نیزه ی اعدا بی بدن ابدان وه صحرای ستم بی کفن

 

ژه خوین ویشان رنگین پا و دس خضاب و مدهوش ژه باده ی اله س

 

عجب عشقیان؛پرورده ی خاصان نامشان نماو بری وه آسان

 

چابک سواران شجاع و نورس و جنگ خوشحالان غیور کم کس

 

دشمن افکنان وه بازو یلی شیران بیشه ی مرتضا علی

 

نیکو قامتان گل روی بو مشک تر جبین لبان ژه تشنگی خشک

 

هاشمی اصلان ژه نسل حیدر پی میدان سبقت وه یکدیگر کر

 

نازک میانان قوی دل وه جنگ نهنگ صولتان جلد تیژآهنگ

 

بی نوا میران؛نینوا مسکن یوسف صورتان گلگون پیراهن

 

له معرکه ی عشق ژه گیان گذشتِن ژه گیان شیرین آسان گذشتن

 

چونکه وصل دوست منظورشان بی سر و گیان باختن چوی سورشان بی

 

عشقیان فدای خاک پاتا ن بام فدای او سلطان کم سپاتان بام

 

قتیلان؛خوشا وحالتان بود هنییاً لکُم جناتِ الخلود

 

جام شهادت گواراتان باد نحنُ عطاش و ا نتم ودود

 

ابی عبدالله و فدای نامت یک دمی دنیا نوی وه کامت

 

اول مصیبت جدت پیغمبر بهترین خلق، سید سرور

 

دومین عزای حضرت بتول معصومه کبری،ممدوحه رسول

 

صالحه ی عظما ،محنت زداده ماتم زده ی مرگ باب آزاده

 

سومین عزی نامور پدر شیر کردگار، نفس پیغمبر

 

چارمین عزای والا برادر در دریای علم حضرت داور

 

حسن نونهال باغ مرتضا مسموم صابر ،رضا وه قضا

 

پنجم مصیبت دشت پر خطر زوانم لال بو، خاکم بو وه سر

 

شهید صحرای کربلا حسین و بلای عظیم مبتلا حسین

 

وارث علوم انبیا حسین قتیل فتنه اشقیا حسین

 

وه میدان جنگ چوی حیدر حسین صابر چوی ایوب پیغمبر حسین

 

ذبیح زمان بی یاور حسین بی یار و فرزند و برادر حسین

 

ماتم زده ی مرگ یاوران حسین پامال ستور کافران حسین

 

جسم مطهر نه روی زین حسین له دشت ستم دل پر خوین حسین

 

بدن مشبک بان دشت حسین بهای خوین تو هشت بهشت حسین

 

اهل بیت اسیر هراسان حسین سرت وه نیزه ی ناکسان حسین

 

ای اصل ثابت باغ عبادت ای ذبح عظیم دشت شهادت

 

ای شمس الضحی ژه تشنگی زرد ای گلگون قبای معرکه ی نبرد

 

ای ثابت قدم شجای روژ رزم سرور مردان، مرد صاحب عزم

 

ای شیر یزدان مرد ممتحن شاه کم سپاه نه صحرای محن

 

کس چوی تو صابر و بلا نوی مبتلا وه دشت کربلا نوی

 

جد تو خلیل رهبر انام یک قربانی کرد اویش ناتمام

 

هفتاد و دوتن قربانی کردی حقا نه رای دوس مردانه مردی

 

پرورده ی آغوش خیرالبشر رو شجاع شهید زاده ی حیدر رو

 

بازوی یدالله ژه کار کفته رو گرد آلود سیمای ماه دوهفته رو

 

زینت دامان زهرای بتول رو پی مرگ یاران زار و ملول رو

 

لولو مرجان بحر قرآن رو وارث علوم پیغمبران رو

 

واویلا ژه دست چرخ اخضر رو زاری ضعیفان آل حیدر رو

 

یکه شهسوار گلگون قبا رو گلان گلشن آل عبا رو

 

تنان نازک و بی کفن رو عزیزان در خاک دشت محن رو

 

عروسی قاسم بی و عزا رو آه ژای مصیبت محنت افزا رو

 

قامت شمشاد علی اکبر رو گلو تیر خورده علی اصغر رو

 

عباس علی صاحب علَم رو زینب جرعه نوش جام الم رو

 

زاری سکینه ،ناله کلثوم رو آه و واویلا ژاو دشت شوم رو

 

تازه نهالان باغ حیدر رو ژه تیشه ی اعداء بی بار وبر رو

 

اسیری عترت شاه عرب رو و بی مقنعه و چادر زینب رو

 

فرزند عزیز ساقی کوثر رو لب تشنه شهید نیش خنجر رو

 

بدن مشبک تیر جفا رو حسین قربانی کوی وفا رو

 

وه خاک و خوین تن آغشته رو ثانی حسن ،آه ژای کشته رو

 

ژای مصیبته تا روی مردن رو تا دم تسلیم گیان سپردن رو

 

بگریوم چوی اور بنالم چوی نی مختصر واچوم وی ویانم وی

 

کافران کردن پری ملک ری نخلان گلشن آل عبا،پی

 

ستم بی پایان و اندازه کردن فرزند زهرا وه برده بردن

 

نظر کر وه کین چرخ چنبری قوت کفار ضعف حیدری


* عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام
پی‌نویس‌ها:
1) مرحوم اسفندیار غضنفری، دیوان ملاپریشان را جمع نموده و مقدمه‌ای بر آن نوشته که دراین مقاله، از آن بسیاراستفاده برده‌ام و هرجا از مرحوم غضنفری سخنی به میان آمده منبع سخن همان مقدمه می‌باشد.
2) نسخه‌ای که از دیوان ملاپریشان در اختیار نگارنده است دارای چهار صفحه‌ی سفید است که در آخر پریشان‌نامه، واقع شده است و بدین خاطر به طورقطع نمی‌توان تعداد دقیق بندهای آن‌را مشخص کرد

 

از ویژگی‌های لک‌ها، داشتن فرهنگ غنی مکتوب است. برخی آثار سرایندگان لک در تذکره به همت مرحوم اسفندیارخان غضنفری تحت عنوان «گلزار ادب لرستان» گردآوری شده‌است. شاعران برجسته‌ای از حوزه کولیوند (الشتر) مانندملا پریشان، ملا منوچهر و ملا حف‌علی و اخیراً رضا حسنوند و عزیز بیرانوند (خم گرین) و کیومرث امیری کله جویی معروف به لک امیر شعرهایی به این زبان سروده‌اند.

از دیگر آثار مکتوب می‌توان به سروده‌های اهل حق نظیر: کلام خان الماس، نامه سرانجام، هفتوانه پهلویانه عسگری عالم و خم گرین عزیز بیرانوند اشاره کرد. دیگر اثر مشهور شاهنامه لکی است که اخیراً انتشارات اساطیر آن را منتشر کرده‌است.

 

دسته بندی:

می توانید نظرات خود رااینجا بنویسید*-*-*-*وارد کردن ایمیل الزامی نمیباشد.
rgkaExacy 1398/07/30 07:10
how to get a cash advance on a credit card https://cashadvanceiks.com/ - amscot cash advance wells fargo credit card cash advance <a href="https://cashadvanceiks.com/#">cash advance loan</a> cash advance loans online
grlofeata 1398/07/30 06:09
cash advance usa scam http://cashadvancerfdh.com/ - amex cash advance american cash advance <a href="http://cashadvancerfdh.com/#">cash advance near me</a> cash advance apps like dave
best generic viagra websites 1398/07/29 22:58
deliberately role [url=http://www.viagrapid.com/]best price 100mg generic viagra[/url] recently rise tourist
iron http://www.viagrapid.com/ across delivery previously copy viagra on line no prec cheap matter
gdhyfrubY 1398/07/29 21:17
best installment loans https://installmentloansjdv.com/ - types of installment loans easy approval installment loans for bad credit <a href="https://installmentloansjdv.com/#">what are installment loans</a> online installment loans for bad credit
viagra for sale 1398/07/25 04:33
es bueno tomar sildenafil a los 19 viagra usa http://viacheapusa.com/ viacheapusa.com make sildenafil using fruits
geflRoupt 1398/07/25 03:33
bad credit payday loans guaranteed approval direct lenders http://paydayloansikdc.com/ - same day payday loans payday loans special offer paydaygogo <a href="http://paydayloansikdc.com/#">online payday loans direct lenders only no credit check</a> п»їpayday loans
brndfliff 1398/07/25 02:34
discover.com/personal-loans http://personalloansshyk.com/ - quick personal loans personal loans with bad credit <a href="http://personalloansshyk.com/#">п»їpersonal loans</a> bad credit personal loans guaranteed approval direct lenders
bidsfrubY 1398/07/24 21:26
discover personal loans phone number http://personalloansfadg.com/ - credit karma personal loans personal student loans <a href="http://personalloansfadg.com/#">poor credit personal loans</a> personal loans with no credit check
grhoExacy 1398/07/23 07:27
how does levitra work http://levitrakgsy.com/ - levitra online generic levitra at walmart <a href="http://levitrakgsy.com/#">vardenafil (levitra)</a> levitra over the counter
philadelphia phillies 47 camo magenta brand mlb womens camo new era 47 clean up cap 1398/07/22 10:12
<a href="http://www.luladreaming.com/caps_6/texas-tech-red-raiders-sweatshirt-vintage-90s-university-made-in-usa-size-large ">texas tech red raiders sweatshirt vintage 90s university made in usa size large</a><a href="http://www.luladreaming.com/caps_7/store-nike-college-classic-99-swoosh-flex-clemson-fitted-hat-apple-green ">store nike college classic 99 swoosh flex clemson fitted hat apple green</a><a href="http://www.luladreaming.com/caps_8/oregon-state-beavers-top-of-the-world-ncaa-cws-slam-charcoal-jm-m-fit-cap ">oregon state beavers top of the world ncaa cws slam charcoal jm m fit cap</a><a href="http://www.luladreaming.com/caps_9/czech-boston-celtics-new-era-nba-retro-word-9fifty-snapback-cap ">czech boston celtics new era nba retro word 9fifty snapback cap</a>
philadelphia phillies 47 camo magenta brand mlb womens camo new era 47 clean up cap http://www.rentfrocompany.com/caps_37/philadelphia-phillies-47-camo-magenta-brand-mlb-womens-camo-new-era-47-clean-up-cap
air jordan 13 on foot 1398/07/22 10:12
<a href="http://www.webmangvieclam.com/shoes_admin39/onde-comprar-nike-shox-r4-original ">onde comprar nike shox r4 original</a><a href="http://www.webmangvieclam.com/shoes_admin4/2011-air-jordan-13-air-max-2009-sole-fusion-french-blue-university-blue-flint ">2011 air jordan 13 air max 2009 sole fusion french blue university blue flint</a><a href="http://www.webmangvieclam.com/shoes_admin40/nike-kobe-10-white-red ">nike kobe 10 white red</a><a href="http://www.webmangvieclam.com/shoes_admin5/kyrie-irving-nike-kyrie-asg-backpack-khakiteam-orangevarsity-maize ">kyrie irving nike kyrie asg backpack khakiteam orangevarsity maize</a>
air jordan 13 on foot http://www.marlenefarrell.com/shoes_admin33/air-jordan-13-on-foot
pro 20 case 1398/07/22 10:12
<a href="http://www.trentoaero.com/cases_13/cyber-monday-iphone-xr-case ">cyber monday iphone xr case</a><a href="http://www.trentoaero.com/cases_14/huawei-p20-pro-smart-view-flip-cover ">huawei p20 pro smart view flip cover</a><a href="http://www.trentoaero.com/cases_15/rip-and-dip-case ">rip and dip case</a><a href="http://www.trentoaero.com/cases_16/s9-plus-protective-standing-cover ">s9 plus protective standing cover</a>
pro 20 case http://www.sauceofnature.com/cases_14/pro-20-case
womens nike sportswear rally hoodie 1398/07/22 10:12
<a href="http://www.takomapark-locksmith.com/shoes_admin17/womens-nike-free-flyknit-3.0-purple-blue ">womens nike free flyknit 3.0 purple blue</a><a href="http://www.takomapark-locksmith.com/shoes_admin18/nike-lunar-control-3-2015-for-sale ">nike lunar control 3 2015 for sale</a><a href="http://www.takomapark-locksmith.com/shoes_admin19/womens-nike-flyknit-roshe-run-red-blue ">womens nike flyknit roshe run red blue</a><a href="http://www.takomapark-locksmith.com/shoes_admin2/nike-roshe-run-damen-custom ">nike roshe run damen custom</a>
womens nike sportswear rally hoodie http://www.viralsammy.com/shoes_admin1/womens-nike-sportswear-rally-hoodie
womens asics gel hyper 33 black purple 1398/07/22 10:11
<a href="http://www.collata-interiordesign.com/caps_31/mens-texas-christian-university-booster-plus-m-f1t%e2%84%a2-cap-top-of-the-world ">mens texas christian university booster plus m f1t鈩?cap top of the world</a><a href="http://www.collata-interiordesign.com/caps_32/nhl-a-badass-arizona-coyotes-fan-adidas-hockey-sports-tank-top ">nhl a badass arizona coyotes fan adidas hockey sports tank top</a><a href="http://www.collata-interiordesign.com/caps_33/new-era-tampa-bay-lightning-7-1-4 ">new era tampa bay lightning 7 1 4</a><a href="http://www.collata-interiordesign.com/caps_34/mens-tampa-bay-rays-new-era-navy-2019-stars-stripes-4th-of-july-bucket-hat ">mens tampa bay rays new era navy 2019 stars stripes 4th of july bucket hat</a>
womens asics gel hyper 33 black purple http://www.smyrnaphotos.com/shoes_admin15/womens-asics-gel-hyper-33-black-purple
hvijExacy 1398/07/21 02:14
on line pharmacy http://pharmaaxdh.com/ - 24 hr pharmacy near me online pharmacy <a href="http://pharmaaxdh.com/#">on line pharmacy</a> mexican pharmacy
fehcfliff 1398/07/20 22:23
tadalafil interactions http://tadalafilhdjl.com/ - tadalafil troche tadalafil cost <a href="http://tadalafilhdjl.com/#">generic cialis tadalafil best buys</a> tadalafil generic
quest bars cheap tumblr 1398/07/20 14:12
Ahaa, its pleasant discussion regarding this post at this place at this weblog, I
have read all that, so at this time me also commenting here.
buy viagra online 1398/07/19 17:22
sildenafil citrate solubility properties [url=http://viabsbuy.com]viagra
online[/url] sildenafil and cardiovascular disease sildenafil sildenafil pulmonary hypertension pediatrics method
of analysis of sildenafil citrate http://viabsbuy.com sildenafil teva 100mg
filmtabletta
grhiGuell 1398/07/16 18:28
sildenafil http://sildenafiljcfs.com/ - sildenafil 20mg what is sildenafil citrate <a href="http://sildenafiljcfs.com/#">sildenafil 20 mg online</a> sildenafil 20 mg online
buy generic cialis 1398/07/16 14:55
tadalafil tablets in pakistan [url=http://cialisle.com/]cialis online[/url] buy
tadalafil 20 mg generic cialis online tadalafil retinal detachment tadalafil vardenafil vergleich http://cialisle.com/ tadalafil strong
hvijExacy 1398/07/14 08:23
pharmacy in canada http://pharmaaxdh.com/ - canadian drug pharmacy cheapest pharmacy <a href="http://pharmaaxdh.com/#">п»їpharmacy</a> canadian pharmacy online
geslRoupt 1398/07/14 05:36
what is vardenafil http://vardenafilaxrg.com/ - vardenafil generic vardenafil tablets 20 mg <a href="http://vardenafilaxrg.com/#">vardenafil tablets</a> vardenafil vs sildenafil
gdhyattal 1398/07/13 12:30
cvs generic viagra price http://avapharmyj.com/ - viagra 25mg price viagra price cvs <a href="http://avapharmyj.com/#">viagra price canada</a> viagra connect price
gdyjExacy 1398/07/11 07:29
100mg viagra price http://abigailpharmdx.com/ - what happens if i take 2 100mg viagra viagra online prescription <a href="http://abigailpharmdx.com/#">how to take viagra 100mg</a> viagra online usa
rgbbfrubY 1398/07/10 22:22
viagra prescription online http://miapharmer.com/ - no prescription viagra online buying viagra without a prescription <a href="http://miapharmer.com/#">my husband is taking viagra without telling me</a> real viagra online prescription
bfdgGuell 1398/07/10 07:16
business plan writers http://writebusinessplanrcs.com/ - sample business plan п»їbusiness plans <a href="http://writebusinessplanrcs.com/#">creating business plan</a> writing business plans
DevLyday 1398/07/9 10:04
antidote for coumadin http://warfarincoumadinsg.com/ - coumadin testing coumadin vs warfarin <a href="http://warfarincoumadinsg.com/#">coumadin bracelets</a> coumadin vs warfarin
cialis 20Mg 1398/07/8 21:02
A http://cialisles.com/ cialis 20mg; currently prix du cialis c20 http://cialisles.com/ and cialis usa
white sumatra kratom 1398/07/8 08:10
[url=http://kratomsaleusa.com]how to take kratom[/url]
bdjhExacy 1398/07/7 21:53
what does prozac treat http://prozacfluoxetinesq.com/ - fluoxetine dose paxil vs prozac <a href="http://prozacfluoxetinesq.com/#">fluoxetine price</a> does prozac make you sleepy
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30
 
اخبار و روزنامه های امروز
پر بازدیدترین مطالب سایت

کد پربازدیدترین

نظرسنجی واشتراک گذاری

پشتیبانی

تصویر ثابت